Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 41

The Sarga can be summarized as "ಪ್ರಮದಾನನಃ ಬಭಂಜ ಪ್ರಮದಾವನಂ"; It says that the one who protects women (ಪ್ರಮದಾನನಃ) destroyed the garden of pleasure for women ("ಪ್ರಮದಾವನಂ").So, the protector of woman ( Sita), namely Hanuman destroyed the garden of pleasure of Ravana. That is the thrust of this Sarga

Hanuma entered Lanka in search of Sita, going around in an inconspicuous form (ವೃಷದಂಶಕಮಾತ್ರಃ); so much so that Sita could not believe Hanuma offering to take her back to Rama, carrying her on his back. Hanuma who hid in the branches of Ashoka tree when Ravana entered the Ashoka grove, now goes about publicly destroying the pleasure garden primarily to attract attention of the same Ravana. It means that the story is taking a turn in this Sarga.

Now Slokas of forty first Sarga with meanings.

||Sloka 41.01||

ಸ ಚ ವಾಗ್ಭಿಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಭಿಃ ಗಮಿಷ್ಯನ್ ಪೂಜಿತಸ್ತಯಾ|
ತಸ್ಮಾದ್ದೇಶಾದಪಕ್ರಮ್ಯ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ||41.01||

ಸ|| ಸಃ ವಾನರಃ ಪ್ರಶಸ್ಥಾಭಿಃ ವಾಗ್ಭಿಃ ಪೂಜಿತಃ ತಸ್ಮಾತ್ ದೇಶಾತ್ ಅಪಕ್ರಮ್ಯ ಗಮಿಷ್ಯನ್ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ವಾನರಃ - that Vanara
ಪ್ರಶಸ್ಥಾಭಿಃ ವಾಗ್ಭಿಃ ಪೂಜಿತಃ -
having been honored with choicest words
ತಸ್ಮಾತ್ ದೇಶಾತ್ ಅಪಕ್ರಮ್ಯ -
going from that place
ಗಮಿಷ್ಯನ್ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ -
started thinking about

||Sloka summary||

"That Vanara having been honored with choicest words , started thinking about going from that place." ||41.01||

||Sloka 41.02||

ಅಲ್ಪಶೇಷಮಿದಂ ಕಾರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟೇಯಮಸಿತೇಕ್ಷಣಾ|
ತ್ರೀನ್ ಉಪಾಯಾನತಿಕ್ರಮ್ಯ ಚತುರ್ಥ ಇಹ ವಿದ್ಯತೇ||41.02||

ಸ|| ಇದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಅಲ್ಪಶೇಷಂ (ಅಸ್ತಿ)| ಅಯಂ ಅಸಿತೇಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಾ| ತ್ರೀನ್ ಉಪಾಯಾನ್ ಅತಿಕ್ರಮ್ಯ ಇಹ ಚತುರ್ಥ ವಿದ್ಯತೇ|

||Sloka meanings||

ಇದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಅಲ್ಪಶೇಷಂ (ಅಸ್ತಿ) -
very little work is remaining.
ಅಯಂ ಅಸಿತೇಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಾ -
this black-eyed lady has been seen
ತ್ರೀನ್ ಉಪಾಯಾನ್ ಅತಿಕ್ರಮ್ಯ -
beyond the three strategies here
ಇಹ ಚತುರ್ಥ ವಿದ್ಯತೇ -
there is a fourth strategy

||Sloka summary||

"This black-eyed lady has been seen. Very little work is remaining. Beyond the three strategies here there is a fourth strategy" ||41.02||

||Sloka 41.03||

ನ ಸಾಮ ರಕ್ಷಸ್ಸು ಗುಣಾಯ ಕಲ್ಪತೇ
ನ ದಾನಮರ್ಥೋಪಚಿತೇಷು ಯುಜ್ಯತೇ|
ನಭೇದಸಾಧ್ಯಾ ಬಲದರ್ಪಿತಾ ಜನಾಃ
ಪರಾಕ್ರಮಸ್ತ್ವೇವ ಮಮೇಹ ರೋಚತೇ||41.03||

ಸ|| ರಕ್ಷಸ್ಸು ಸಾಮ ಗುಣಾಯ ನ ಕಲ್ಪತೇ| ಅರ್ಥೋಪಚಿತೇಷು ದಾನಂ ನ ಯುಜ್ಯತೇ| ಬಲದರ್ಪಿತಾಃ ಜನಾಃ ಭೇದ ಸಾಧ್ಯಾಃ ನ | ಇಹ ಮಮ ಪರಾಕ್ರಮಸ್ತ್ವೇವ ರೋಚತೇ||

||Sloka meanings||

ರಕ್ಷಸ್ಸು ಸಾಮ ಗುಣಾಯ ನ ಕಲ್ಪತೇ -
with Rakshasas negotiation is of no use
ಅರ್ಥೋಪಚಿತೇಷು ದಾನಂ ನ ಯುಜ್ಯತೇ -
being wealthy gifts also will not work
ಬಲದರ್ಪಿತಾಃ ಜನಾಃ ಭೇದ ಸಾಧ್ಯಾಃ ನ -
for people proud of their strength dissension will not work
ಇಹ ಮಮ ಪರಾಕ್ರಮಸ್ತ್ವೇವ ರೋಚತೇ -
here only my valor will work

||Sloka summary||

"With Rakshasas negotiation is of no use. Being wealthy ' gifts also will not work. For people proud of their strength dissension will not work. Here only my valor will work." ||41.03||

||Sloka 41.04||

ನ ಚಾಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಾ ದೃತೇ
ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ಕಶ್ಚಿದಿಹೋಪಪದ್ಯತೇ|
ಹತಪ್ರವೀರಾಹಿ ರಣೇಹಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ
ಕಥಂಚಿದೀಯುರ್ಯದಿಹಾದ್ಯ ಮಾರ್ದವಮ್||41.04||

ಸ|| ಇಹ ಅಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಾತ್ ಋತೇ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ನ ಉಪಪದ್ಯತೇ| ಯತ್ ರಣೇ ಹತಪ್ರವೀರಾಃ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಅದ್ಯ ಇಹ ಕಥಂಚಿತ್ ಮಾರ್ದವಂ ಈಯುಃ||

||Sloka meanings||

ಇಹ ಅಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ -
here for this task
ಪರಾಕ್ರಮಾತ್ ಋತೇ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ -
other than valor any other decision
ಕಶ್ಚಿತ್ ನ ಉಪಪದ್ಯತೇ -
nothing else will hold
ಯತ್ ಅದ್ಯ ರಣೇ ಹತಪ್ರವೀರಾಃ ರಾಕ್ಷಸಾಃ -
if today a few strong Rakshasas are killed
ಇಹ ಕಥಂಚಿತ್ ಮಾರ್ದವಂ ಈಯುಃ -
somehow they may soften and yield
.
||Sloka summary||

"Here for this task other than valor nothing else will hold. If I kill a few strong ones they may soften and yield." ||41.04||

||Sloka 41.05||

ಕಾರ್ಯೇ ಕರ್ಮಣಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೇ ಯೋ ಬಹೂನ್ಯಪಿ ಸಾಧಯೇತ್|
ಪೂರ್ವಕಾರ್ಯಾವಿರೋಧೇನ ಸ ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತು ಮರ್ಹತಿ||41.05||

ಸ|| ಕಾರ್ಯೇ ಕರ್ಮಣಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೇ ಯಃ ಪೂರ್ವಕಾರ್ಯಾ ವಿರೋಧೇನ ಬಹೂಣ್ಯಪಿ ಸಾಧಯೇತ್ ಸಃ ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹತಿ||

||Sloka meanings||

ಕಾರ್ಯೇ ಕರ್ಮಣಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೇ -
a work to be performed is entrusted
ಯಃ ಪೂರ್ವಕಾರ್ಯಾ ವಿರೋಧೇನ -
without affecting the earlier work
ಬಹೂಣ್ಯಪಿ ಸಾಧಯೇತ್ -
one who achieves many other tasks
ಸಃ ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹತಿ -
he is the one who is fit to do the work

||Sloka summary||

"When a work is entrusted one who achieves many without affecting the earlier work is the one who is fit to do the work." ||41.05||

||Sloka 41.06||

ನ ಹ್ಯೇಕ ಸಾಧಕೋ ಹೇತುಃ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ಯಾಪೀಹ ಕರ್ಮಣಃ|
ಯೋಹ್ಯರ್ಥಂ ಬಹುಧಾ ವೇದ ಸ ಸಮರ್ಥೋsರ್ಥ ಸಾಧನೇ||41.06||

ಸ|| ಇಹ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ಯ ಅಪಿ ಕರ್ಮಣಃ ಸಾರ್ಧಕಃ ಹೇತುಃ ಏಕಃ ನ ಹಿ | ಯಃ ಅರ್ಥಂ ಬಹುಧಾ ವೇದ ಸಃ ಅರ್ಥಸಾಧನೇ ಸಮರ್ಥಃ ||

||Sloka meanings||

ಇಹ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ಯ ಅಪಿ ಕರ್ಮಣಃ -
here for achieving even a small task
ಸಾರ್ಧಕಃ ಹೇತುಃ ಏಕಃ ನ ಹಿ -
to be effective there is no one way
ಯಃ ಅರ್ಥಂ ಬಹುಧಾ ವೇದ -
one who knows the many ways
ಸಃ ಅರ್ಥಸಾಧನೇ ಸಮರ್ಥಃ-
he is capable to achieve the task

||Sloka summary||

"Here for achieving a small task effectively there is no one way. One who knows many ways is capable." ||41.06||

||Sloka 41.07||

ಇಹೈವ ತಾವತ್ಕೃತನಿಶ್ಚಯೋ ಹ್ಯಹಂ
ಯದಿ ವ್ರಜೇಯಂ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಾಲಯಮ್|
ಪರಾತ್ಮ ಸಮ್ಮರ್ಥವಿಶೇಷತತ್ತ್ವವಿತ್
ತತಃ ಕೃತಂ ಸ್ಯಾನ್ ಮಮಭರ್ತೃಶಾಸನಮ್||41.07||

ಸ|| ಅಹಂ ಇಹೈವ ತಾವತ್ ಪರಾತ್ಮಸಮ್ಮರ್ದವಿಶೇಷತತ್ತ್ವವಿತ್ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಾಲಯಂವ್ರಜೇಯಂ ಯದಿ ತತಃ ಮಮ ಭರ್ತೃ ಶಾಸನಂ ಕೃತಂ ಸ್ಯಾತ್ ||

||Sloka meanings||

ಅಹಂ ಇಹೈವ ತಾವತ್ - from here itself
ಪರಾತ್ಮಸಮ್ಮರ್ದವಿಶೇಷತತ್ತ್ವವಿತ್ -
understanding the difference between the strength of the enemy forces and our strength
ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಾಲಯಂ ವ್ರಜೇಯಂ ಯದಿ -
go to the abode of Vanara king
ತತಃ ಮಮ ಭರ್ತೃ ಶಾಸನಂ ಕೃತಂ ಸ್ಯಾತ್-
then the orders of my lord are well executed.

||Sloka summary||

"Here itself if I go to the abode of Vanaras after understanding the difference between the strength of the enemy forces and our strength in war, then the orders of my lord are well executed."||41.07||

||Sloka 41.08||

ಕಥಂ ನು ಖಲ್ವದ್ಯ ಭವೇತ್ಸುಖಾಗತಂ
ಪ್ರಸಹ್ಯ ಯುದ್ಧಂ ಮಮರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಹ|
ತಥೈವ ಖಲ್ವಾತ್ಮಬಲಂ ಚ ಸಾರವತ್
ಸಮಾನಯೇನ್ಮಾಂ ಚ ರಣೇ ದಶಾನನಃ||41.08||

ಸ|| ಅದ್ಯ ಮಮ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಹ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಯುದ್ಧಂ ಕಥಂ ನು ಸುಖಾಗತಂ ಭವೇತ್| ತಥೈವ ಆತ್ಮಬಲಂ ಚ ಸಾರವತ್ ಸಃ ದಶಾನನಃ ಚ ಮಾಮ್ ರಣೇ ಸಮಾನಯೇತ್||

Tilaka Tika says- ಅದ್ಯ ಮಮ ಇಹ ಆಗಮನಂ ಗಮನಂ ಸುಖಾಗತಂ ಸುಖಫಲಕ್ರಮಾಗಮನಂ ಕಥಂ ಭವೇತ್ , ತಥಾ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಹ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ಬಲಾಕೃತ್ಯ ಯುದ್ಧಂ ಚ ಕಥಂ ಮಮ ಭವೇತ್|

||Sloka meanings||

ಅದ್ಯ ಮಮ ಸುಖಾಗತಂ ಕಥಂ ನು -
today how to make coming here happy?
ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಹ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಯುದ್ಧಂ ಸಾರವತ್ ಭವೇತ್ -
fierce battle with Rakshasa must be made to happen
ತಥೈವ ಸಃ ದಶಾನನಃ - only then the ten-headed one
ರಣೇ ಮಾಮ್ ಚ ಆತ್ಮಬಲಂ ಚ ಸಮಾನಯೇತ್ -
in the battle will know my strength

||Sloka summary||

How to engage in a war with Rakshasas today ? How to have a happy ending ? That ten ten-headed will gauge his strength and ours in that way only

||Sloka 41.09||

ತತಃ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ರಣೇ ದಶಾನನಂ ಸಮಂತ್ರಿವರ್ಗಂ ಸಬಲಂ ಸಯಾಯಿನಮ್|
ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಂ ತಸ್ಯ ಮತಂ ಬಲಂ ಚ ವೈ ಸುಖೇನ ಮತ್ವಾಹ ಮಿತಃ ಪುನರ್ವ್ರಜೇ||41.09||

ಸ|| ತತಃ ಸಮಂತ್ರಿವರ್ಗಂ ಸಬಲಪ್ರಯಾಯಿನಂ ದಶಾನನಂ ರಣೇ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ತಸ್ಯ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಂ ಮತಂ ಬಲಂ ಚೈವ ಮತ್ತ್ವಾ ಅಹಮ್ ಇತಃ ಸುಖೇನ ಪುನಃ ವ್ರಜೇ||

Tilaka Tika says - ಸಯಾಯಿನಂ ಸಸಾರಥಿಂ

||Sloka meanings||

ತತಃ ಸಮಂತ್ರಿವರ್ಗಂ ಸಬಲಂ ಸಯಾಯಿನಮ್ -
then the army with the ministers and charioteers
ಅಪ್ಪುಡು ಮಂತ್ರಿವರ್ಗಮುತೋ ಕೂಡಿನ ಸೈನ್ಯಮುನು
ದಶಾನನಂ ರಣೇ ಸಮಾಸಾದ್ಯ -
facing Ravana in the battle
ತಸ್ಯ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಂ ಮತಂ ಬಲಂ ಚೈವ ಮತ್ತ್ವಾ -
knowing his strength and his mind
ಅಹಮ್ ಇತಃ ಸುಖೇನ ಪುನಃ ವ್ರಜೇ -
I can happily go back from here.

||Sloka summary||

"Then after finding out the strength of the ten-headed with his army chiefs marching forward and his mind along with his ministers, I can happily go from here."||41.09||

||Sloka 41.10||

ಇದಮಸ್ಯ ನೃಶಂಸಸ್ಯ ನಂದನೋಪಮಮುತ್ತಮಂ|
ವನಂ ನೇತ್ರಮನಃ ಕಾಂತಂ ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಯುತಮ್||41.10||

ಸ|| ನೃಶಂಸಸ್ಯ ಅಸ್ಯ ಇದಂ ನೇತ್ರಮನಃ ಕ್ರಾಂತಂ ನಾನಾದ್ರುಮಲಾಯುತಂ ಉತ್ತಮಂ ವನಂ ನಂದನೋಪಮಂ ||

||Sloka meanings||

ನೃಶಂಸಸ್ಯ ಅಸ್ಯ - wicked one's
ಇದಂ ನೇತ್ರಮನಃ ಕ್ರಾಂತಂ -
this grove is a feast to the eyes
ಉತ್ತಮಂ ವನಂ ನಂದನೋಪಮಂ-
best grove similar to Nandana vanam
ನಾನಾದ್ರುಮಲಾಯುತಂ -
with different kinds of trees and creepers

||Sloka summary||

"This wicked one's Ashoka grove is a feast to the eyes and mind with different kinds of trees creepers and is like the Nandana grove." ||41.10||

||Sloka 41.11||

ಇದಂ ವಿಧ್ವಂಸಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಶುಷ್ಕಂ ವನಮಿವಾನಲಃ|
ಅಸ್ಮಿನ್ ಭಗ್ನೇ ತತಃ ಕೋಪಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ದಶಾನನಃ||41.11||

ಸ|| ಶುಷ್ಕಂ ವನಂ ಅನಲಃ ಇವ ಇದಂ ವಿಧ್ವಂಸಯಿಷ್ಯಾಮಿ| ಅಸ್ಮಿನ್ ಭಗ್ನೇ ತತಃ ದಶಾನನಃ ಕೋಪಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ||

||Sloka meanings||

ಇದಂ ಶುಷ್ಕಂ ವನಂ - this dried forest
ಅನಲಃ ಇವ ವಿಧ್ವಂಸಯಿಷ್ಯಾಮಿ -
will destroy this like fire
ಅಸ್ಮಿನ್ ಭಗ್ನೇ -
when this is devastated
ತತಃ ದಶಾನನಃ ಕೋಪಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ -
the ten-headed will be angry

||Sloka summary||

"Like a dried forest is destroyed by the fire, I will destroy this garden. When this is devastated the ten-headed will be angry."||41.11||

||Sloka 41.12||

ತತೋಮಹತ್ ಸಾಶ್ವಮಹಾರಥದ್ವಿಪಂ ಬಲಂ ಸಮಾನೇಷ್ಯತಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ|
ತ್ರಿಶೂಲಕಾಲಾಯಸಪಟ್ಟಿ ಸಾಯುಧಮ್ ತತೋಮಹತ್ ಯುದ್ಧಮಿದಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ||41.12||'

ಸ|| ತತಃ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ಸಾಶ್ವಮಹಾರಥದ್ವಿಪಂ ಮಹತ್ ತ್ರಿಶೂಲಕಾಲಾಯಸಪಟ್ಟಿ ಸಾಯುಧಂ ಬಲಂ ಸಮಾನೇಷ್ಯತಿ | ತತಃ ಇದಂ ಮಹತ್ ಯುದ್ಧಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ||

Tilaka Tika says- ಸಮಾನೇಷ್ಯತಿ ಮಮ ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧಾಯ ಪ್ರಾಪಯಿಷ್ಯತಿ| ಅತಏವ ತತಃ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಮಯೇ ಮಹದ್ಯುದ್ಧಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ|

||Sloka meanings||

ತತಃ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ -
then the king of Rakshasas
ಮಹತ್ ಸಾಶ್ವಮಹಾರಥದ್ವಿಪಂ -
great force with horses' chariots and elephant
ತ್ರಿಶೂಲಕಾಲಾಯಸಪಟ್ಟಿ ಸಾಯುಧಂ -
armed with tridents and spears.
ಬಲಂ ಸಮಾದೇಕ್ಷ್ಯತಿ - send army
ತತಃ ಇದಂ ಮಹತ್ ಯುದ್ಧಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ -
then a great war will ensue

||Sloka summary||

"Then the king of Rakshasas will send a great force with horses' chariots and elephants armed with tridents and spears. Then a great war will ensue." ||41.12||

||Sloka 41.13||

ಅಹಂ ತು ತೈಃ ಸಂಯತಿ ಚಂಡವಿಕ್ರಮೈಃ ಸಮೇತ್ಯ ರಕ್ಷೋಭಿರಸಹ್ಯವಿಕ್ರಮಃ|
ನಿಹತ್ಯ ತದ್ರಾವಣಚೋದಿತಂ ಬಲಂ ಸುಖಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಕಪೀಶ್ವರಾಲಯಮ್||41.13||

ಸ|| ಅಹಂ ತು ಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮೈಃ ತೈಃ ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಸಂಯತಿ ಸಮೇತ್ಯ ಅಸಹ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ರಾವಣಚೋದಿತಂ ತತ್ ಬಲಂ ನಿಹತ್ಯ ಸುಖಮ್ ಕಪೀಶ್ವರಾಲಯಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ||

||Sloka meanings||

ತೈಃ ಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮೈಃ ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಸಂಯತಿ ಸಮೇತ್ಯ -
colliding in fight with Rakshasas of fierce strength
ಅಸಹ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ರಾವಣಚೋದಿತಂ ತತ್ ಬಲಂ ನಿಹತ್ಯ -
after destroying that army of irresistible valor sent by Ravana
ಅಹಂ ಸುಖಮ್ ಕಪೀಶ್ವರಾಲಯಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ -
happily to the abode of Vanaras

||Sloka summary||

"Then colliding in fight with Rakshasas of fierce strength, after destroying that army of irresistible valor sent by Ravana, I can go happily to the abode of Vanaras." ||41.13||

||Sloka 41.14||

ತತೋ ಮಾರುತವತ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಮಾರುತಿರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ|
ಊರುವೇಗೇನ ಮಹತಾ ದ್ರುಮಾನ್ ಕ್ಷೇಪ್ತು ಮಥಾರಭತ್||41.14||

ಸ|| ತತಃ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ಮಾರುತಿಃ ಕೃದ್ಧಃ ಅಥ ಮಹತಾ ಊರುವೇಗೇನ ಮಾರುತವತ್ ದ್ರುಮಾನ್ ಕ್ಷೇಪ್ತುಂ ಆರಭತ್ ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ಮಾರುತಿಃ ಕೃದ್ಧಃ -
then the fierce warrior Maruti being furious
ಅಥ ಮಹತಾ ಊರುವೇಗೇನ -
with great speed sprung from his thighs
ಮಾರುತವತ್ ದ್ರುಮಾನ್ ಕ್ಷೇಪ್ತುಂ ಆರಭತ್ -
began uprooting the trees like fierce wind

||Sloka summary||

"Then the fierce warrior Maruti being furious started uprooting the trees with speed sprung from his thighs."||41.14||

||Sloka 41.15||

ತತಸ್ತು ಹನುಮಾನ್ ವೀರೋ ಬಭಂಜ ಪ್ರಮದಾವನಂ|
ಮತ್ತದ್ವಿಜಸಮಾಘುಷ್ಟಂ ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಯುತಮ್||41.15||

ಸ|| ತತಃ ವೀರಃ ಹನುಮಾನ್ ಮತ್ತದ್ವಿಜಸಮಾಘುಷ್ಟಂ ನಾನಾದ್ರುಮಲಾಯುತಂ ಪ್ರಮದಾವನಂ ಬಭಂಜ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ವೀರಃ ಹನುಮಾನ್ -
then valiant Hanuman
ಮತ್ತದ್ವಿಜಸಮಾಘುಷ್ಟಂ -
inhabited by intoxicated birds
ನಾನಾದ್ರುಮಲಾಯುತಂ -
with a variety of trees and creepers
ಪ್ರಮದಾವನಂ ಬಭಂಜ -
destroyed beautiful garden meant for women folk.

||Sloka summary||

"Then Hanuman destroyed the beautiful garden meant for women folk, with a variety of trees and creepers and inhabited by intoxicated birds." ||41.15||

||Sloka 41.16||

ತದ್ವನಂ ಮಥಿತೈರ್ವೃಕ್ಷೈಃ ಭಿನೈಶ್ಚ ಸಲಿಲಾಶಯೈಃ|
ಚೂರ್ಣಿತೈಃ ಪರ್ವತಾಗ್ರೈಶ್ಚ ಬಭೂವಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್||41.16||

ಸ|| ತತ್ ವನಂ ಮಥಿತೈಃ ವೃಕ್ಷೈಃ ಭಿನ್ನೈಃ ಸಲಿಲಾಶಯೈಃ ಚೂರ್ಣಿತೈಃ ಪರ್ವತಾಗ್ರೈಶ್ಚ ಅಪ್ರಿಯದರ್ಶನಂ ಬಭೂವ|

||Sloka meanings||

ತತ್ ವನಂ ಮಥಿತೈಃ ವೃಕ್ಷೈಃ -
that grove with destroyed trees
ಭಿನ್ನೈಃ ಸಲಿಲಾಶಯೈಃ -
with breached ponds
ಚೂರ್ಣಿತೈಃ ಪರ್ವತಾಗ್ರೈಶ್ಚ -
powdered mountain peaks
ಅಪ್ರಿಯದರ್ಶನಂ ಬಭೂವ -
became ugly looking

||Sloka summary||

"That grove with destroyed trees, breached ponds, and powdered mountain peaks became ugly looking." ||41.16||

||Sloka 41.17, 18||

ನಾನಾ ಶಕುಂತವಿರುತೈಃ ಪ್ರಭಿನ್ನೈಃ ಸಲಿಲಾಶಯೈಃ|
ತಾಮ್ರೈಃ ಕಿಸಲಯೈಃ ಕ್ಲಾಂತೈಃ ಕ್ಲಾಂತದ್ರುಮಲತಾಯುತಮ್||41.17||
ನ ಬಭೌ ತದ್ವನಂ ತತ್ರ ದಾವಾನಲಹತಂ ಯದಾ|
ವ್ಯಾಕುಲಾವರಣಾ ರೇಜುಃ ವಿಹ್ವಲಾ ಇವ ತಾ ಲತಾಃ||41.18||

ಸ|| ಕ್ಲಾಂತದ್ರುಮಲತಾಯುತಂ ತತ್ ವನಂ ನಾನಾಶಕುಂತವಿರುತೈಃ ಪ್ರಭಿನ್ನೈಃ ಸಲಿಲಾಸಯೈಃ ಕ್ಲಾಂತೈಃ ತಾಮ್ರೈಃ ಕಿಸಲಯೈಃ ದಾವಾನಲಹತಂ ಯದಾ ತಾಃ ಲತಾಃ ವಿಹ್ವಲಾಃ ಇವ ರೇಜುಃ||

||Sloka meanings||

ಕ್ಲಾಂತದ್ರುಮಲತಾಯುತಂ ತತ್ ವನಂ -
that grove with wilted trees and creepers
ನಾನಾಶಕುಂತವಿರುತೈಃ -
with birds shrieking in different kinds of sounds
ಪ್ರಭಿನ್ನೈಃ ಸಲಿಲಾಸಯೈಃ -
with ponds of water breached
ಕ್ಲಾಂತೈಃ ತಾಮ್ರೈಃ ಕಿಸಲಯೈಃ -
with tender coppery shoots withered
ದಾವಾನಲಹತಂ ಯದಾ -
as though burnt by forest fire
ತಾಃ ಲತಾಃ ವಿಹ್ವಲಾಃ ಇವ ರೇಜುಃ-
creepers looked like women shivering in fear with their robes disarrayed

||Sloka summary||

"With wilted trees and creepers, with birds shrieking with different kinds of sounds with ponds of water breached , and with tender coppery shoots withered, the garden looked as though burnt by forest fire and climbers looked like women shivering in fear with their robes disarrayed."||41.17,18||

||Sloka 41.19||

ಲತಾಗೃಹೈಃ ಚಿತ್ರಗೃಹೈಶ್ಚ ನಾಶಿತೈಃ ಮಹೋರಗೈರ್ವ್ಯಾಳ ಮೃಗೈಶ್ಚ ನಿರ್ದುತೈಃ|
ಶಿಲಾಗೃಹೈರುನ್ಮಧಿತೈಃ ತಥಾ ಗೃಹೈಃ ಪ್ರಣಷ್ಟರೂಪಂ ತದಭೂನ್ಮಹತ್ ವನಮ್||41.19||

ಸ|| ಮಹತ್ ತತ್ ವನಂ ನಾಶಿತೈಃ ಲತಾಗೃಹೈಃ ಚಿತ್ರಗೃಹೈಃ ನಿರ್ಧುತೈಃ ಮಹೋರಗೈಃ ವ್ಯಾಲಮೃಗೈಶ್ಚತಥಾ ಉನ್ಮಥಿತೈಃ ಶಿಲಾಗೃಹೈಃ ಗೃಹೈಃ ಪ್ರಣಷ್ಟ ರೂಪಂ ಅಭೂತ್ ||

Govindaraja Tika says- ನಿರ್ಧೂತೈಃ ಪೀಡಿತೈಃ

||Sloka meanings||

ನಾಶಿತೈಃ ಲತಾಗೃಹೈಃ ಚಿತ್ರಗೃಹೈಃ -
with destroyed with arbors and picture galleries
ನಿರ್ಧುತೈಃ ಮಹೋರಗೈಃ ವ್ಯಾಲಮೃಗೈಶ್ಚ -
with huge serpents and animals scattered
ತಥಾ ಉನ್ಮಥಿತೈಃ ಶಿಲಾಗೃಹೈಃ ಗೃಹೈಃ -
with stone houses and sheds destroyed
ತತ್ ಮಹತ್ ವನಂ - the great garden
ಪ್ರಣಷ್ಟ ರೂಪಂ ಅಭೂತ್ - lay destroyed

||Sloka summary||

"The great garden lay destroyed with arbors and picture galleries ruined huge serpents and animals scattered , stone houses and sheds destroyed."||41.19||

||Sloka 41.20||

ಸಾ ವಿಹ್ವಲಾ ಶೋಕಲತಾಪ್ರತಾನಾ ವನಸ್ಥಲೀಶೋಕಲತಾಪ್ರತಾನಾ|
ಜಾತಾ ದಶಾಸ್ಯಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ ಕಪೇರ್ಬಲಾದ್ದಿ ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ||41.20||

ಸ||ದಶಾಸ್ಯ ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ ವನಸ್ಥಲೀಶೋಕಲತಾಪ್ರತಾನಾ ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ ಕಪೇಃ ಬಲಾತ್ ವಿಹ್ವಲಾ ಶೋಕಲತಾಪ್ರತಾನಾ ಜಾತಾ||

ದಶಾಸ್ಯ ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ - ರಾವಣಸ್ಯ ಪ್ರಮದಾ ವನಿತಾ ವಿಹಾರೋಚಿತ ವನಸ್ಯ
ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ ಕಪೇಃ ಪ್ರಮದಾ ಆವನಸ್ಯ ಕಪೇಃ ಬಲಾತ್

||Sloka meanings||

ಶಾಸ್ಯ ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ -
of the pleasure garden of Ravana women
ವನಸ್ಥಲೀಶೋಕಲತಾಪ್ರತಾನಾ -
the creepers of that grove which lay spread
ಪ್ರಮದಾವನಸ್ಯ ಕಪೇಃ ಬಲಾತ್ -
with the force of the Vanara who set out to protect the lady
ವಿಹ್ವಲಾ ಶೋಕಲತಾಪ್ರತಾನಾ ಜಾತಾ -
the creepers appeared like agitated

||Sloka summary||

"The creepers of the pleasure garden of Ravana totally destroyed by the Vanara who set out to protect the lady appeared as though they were agitated at their fate." ||41.20||

||Sloka 41.21||

ಸ ತಸ್ಯ ಕೃತಾರ್ಥಪತೇರ್ಮಹಾಕಪಿಃ ಮಹದ್ವ್ಯಳೀಕಂ ಮನಸೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ|
ಯುಯುತ್ಸುರೇಕೋ ಬಹುಭಿಃ ಮಹಾಬಲೈಃ ಶ್ರಿಯಾ ಜ್ವಲನ್ ತೋರಣಮಾಸ್ಥಿತಃ ಕಪಿಃ||21||

ಸ|| ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ಮಹಾತ್ಮನಃ ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಪತೇಃ ಮನಸಃ ಮಹತ್ ವ್ಯಲೀಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾಬಲೈಃ ಬಹುಭಿಃ ಏಕಃ ಯುಯುತ್ಸುಃ ಶ್ರಿಯಾಜ್ವಲನ್ ತೋರಣಮ್ ಆಸ್ಥಿತಃ||

Govindaraja Tika says - ಅರ್ಥಪತೇಃ ರಾಜ್ಞೋ ರಾವಣಸ್ಯ| ಮನಸಃ ವ್ಯಲೀಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಅಪ್ರಿಯಂ ಕೃತ್ವಾ|ಯುಯುತ್ಸುಃ ಯೋದ್ಧಮಿಛ್ಛುಃ|ತೋರಣಂ ಉದ್ಯಾನ ಬಹಃ ದ್ವಾರಮ್ ಆಸ್ಥಿತಃ|

||Sloka meanings||

ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ಮಹಾತ್ಮನಃ -
the great soul Vanara
ತಸ್ಯ ಅರ್ಥಪತೇಃ ಮನಸಃ -
in the mind of the ruler of wealth
ಮಹತ್ ವ್ಯಲೀಕಂ ಕೃತ್ವಾ-
having created unpleasantness
ಮಹಾಬಲೈಃ ಬಹುಭಿಃ ಏಕಃ ಯುಯುತ್ಸುಃ -
ready to fight single handedly many warriors
ಶ್ರಿಯಾಜ್ವಲನ್ ತೋರಣಮ್ ಆಸ್ಥಿತಃ -
stood at the archway glowing with energy

||Sloka summary||

" Having created unpleasantness for the ruler of wealth, the great Vanara glowing with energy, stood at the archway ready to fight single handedly many warriors." ||41.21||

Then ಅಪ್ಪುಡು ಆ ಪ್ರಮದಾವನುಡು ಅಂಟೇ ಸೀತಾ ರಕ್ಷಕುಡಗು ಹನುಮ, ಪ್ರಮದಾವನ ತೋರಣಮುನು ಎಕ್ಕಿ, ಪ್ರಮದಾವನ ರಕ್ಷಕುಲತೋ ಯುದ್ಧಾನಿಕಿ ಸಿದ್ಧಮುಗಾ ಕೂರ್ಚುಂಟಾಡು. ಆ ಮಾಟತೋ ನಲಭೈ ಒಕಟವ ಸರ್ಗ ಸಮಾಪ್ತಮು.

Describing all this the poet says, the protector who came to protect Sita, destroyed the garden of pleasure of Ravana.
Having done enough to create a problem for Ravana,
Hanuma stood on the archway ready to face the Rakshasas.

With that the Sarga forty-one comes to an end.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ||

Thus ends Sarga forty-one of Sundarakanda of Ramayana the first ever poem composed in Sanskrit , the first poet sage Valmiki

||om tat sat||